Thanh bên bài viết
Ngày xuất bản:
13/03/2026
Số lượt xem tóm tắt: 2
Số lượt xem PDF: 0
Số lượt xem PDF: 0
Số xuất bản
Chuyên mục
Articles
Trích dẫn bài báo
Nguyễn, Đ. T., & Nguyễn, T. C. (2026). XU THẾ BIẾN ĐỔI LƯU LƯỢNG MÙA KIỆT TẠI KRATIE VÀ SÔNG TIỀN - HẬU. Tạp chí Khoa học kỹ thuật Thủy lợi và Môi trường, 96, 103-108. https://thuyloi.vojs.vn/index.php/tlmt/article/view/18
XU THẾ BIẾN ĐỔI LƯU LƯỢNG MÙA KIỆT TẠI KRATIE VÀ SÔNG TIỀN - HẬU
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Nghiên cứu phân tích xu thế biến đổi lưu lượng mùa kiệt tại các trạm Kratie, Tân Châu và Châu Đốc trong giai đoạn 1980-2024 nhằm nhận diện tác động lan truyền của biến động thượng lưu Mekong đến hạ lưu Đồng bằng sông Cửu Long. Các phương pháp được sử dụng gồm kiểm định Mann-Kendall, ước lượng độ dốc Theil-Sen và kiểm định điểm gãy Pettitt. Kết quả cho thấy lưu lượng mùa kiệt có xu thế giảm rõ rệt và có ý nghĩa thống kê tại Kratie (Z = -2,48; p = 0,013), với tốc độ suy giảm trung bình khoảng 58 m³/s/năm. Xu thế giảm này tiếp tục lan truyền xuống Tân Châu (Z = -1,98; p = 0,047; khoảng 35 m³/s/năm) và yếu hơn tại Châu Đốc (p = 0,071; khoảng 28 m³/s/năm). Kiểm định Pettitt xác định điểm gãy cấu trúc xuất hiện vào khoảng năm 2010, phản ánh sự chuyển pha trong chế độ dòng chảy của lưu vực, đồng thời trùng khớp với giai đoạn phát triển và vận hành mạnh mẽ của hệ thống hồ chứa thượng lưu. Sự thay đổi này kết hợp với tác động của biến đổi khí hậu đã làm giảm đáng kể lưu lượng mùa khô, tăng nguy cơ thiếu nước và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, đặt ra yêu cầu cấp thiết về dự báo sớm và quản lý tổng hợp nguồn nước
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Mùa kiệt, xu thế, Mann-Kendall, Theil-Sen, Pettitt, Kratie, Tân Châu, Châu Đốc
Tài liệu tham khảo
Tổng cục Khí tượng Thủy văn (KTTV). (2022). Báo cáo hiện trạng khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu Việt Nam năm 2022. Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.
Arias, M. E., Cochrane, T. A., Kummu, M., Lauri, H., Holtgrieve, G. W., Koponen, J., & Piman, T. (2012). Quantifying changes in flooding and habitats in the Tonle Sap Lake (Cambodia) caused by water infrastructure development and climate change. Journal of Environmental Management, 112, 53-66.
Gilbert, R. O. (1987). Statistical methods for environmental pollution monitoring. Wiley.
Helsel, D. R., & Hirsch, R. M. (2002). Statistical methods in water resources. U.S. Geological Survey.
Kendall, M. G. (1975). Rank correlation methods (4th ed.). Charles Griffin.
Lauri, H., de Moel, H., Ward, P. J., Räsänen, T. A., Keskinen, M., & Kummu, M. (2012). Future changes in Mekong River discharge at Kratie under climate change and reservoir operation scenarios. Hydrology and Earth System Sciences, 16(12), 4603-4619.
Li, X., Wheeler, K. G., Wang, H., & Mei, Y. (2017). Changes in Mekong River flow regime under reservoir operations. Hydrology and Earth System Sciences, 21(7), 3645-3661.
Mann, H. B. (1945). Nonparametric tests against trend. Econometrica, 13(3), 245-259.
Mekong River Commission (MRC). (2023). State of the Basin Report 2023. MRC Secretariat.
Mekong River Commission (MRC). (2024). Hydrological Yearbook 2024. MRC Secretariat.
Morovati, R., Arias, M. E., Linh, H. T., & Piman, T. (2023). Recent weakening of the Tonle Sap’s flood pulse and its implications for hydrological connectivity in the Mekong Delta. Science of the Total Environment, 880, 163505.
Pettitt, A. N. (1979). A non-parametric approach to the change-point problem. Applied Statistics, 28(2), 126-135.
Pokhrel, Y. N., Felfelani, F., Shin, S., Yamada, T. J., & Satoh, Y. (2018). Human influence on terrestrial water storage in large river basins. Nature Communications, 9, 1667.
Räsänen, T. A., Koponen, J., Lauri, H., & Kummu, M. (2012). Downstream Hydrological Impacts of Hydropower Development in the Upper Mekong Basin. Water Resources Management, 26, 3495-3513.
Sen, P. K. (1968). Estimates of the regression coefficient based on Kendall’s tau. Journal of the American Statistical Association, 63(324), 1379-1389.
Theil, H. (1950). A rank-invariant method of linear and polynomial regression analysis. I, II, III. Proceedings of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, 53, 386-392, 521-525, 1397-1412.
Yue, S., & Wang, C. Y. (2004). The Mann-Kendall test modified for autocorrelation. Water Resources Management, 18(3), 201-218.
Arias, M. E., Cochrane, T. A., Kummu, M., Lauri, H., Holtgrieve, G. W., Koponen, J., & Piman, T. (2012). Quantifying changes in flooding and habitats in the Tonle Sap Lake (Cambodia) caused by water infrastructure development and climate change. Journal of Environmental Management, 112, 53-66.
Gilbert, R. O. (1987). Statistical methods for environmental pollution monitoring. Wiley.
Helsel, D. R., & Hirsch, R. M. (2002). Statistical methods in water resources. U.S. Geological Survey.
Kendall, M. G. (1975). Rank correlation methods (4th ed.). Charles Griffin.
Lauri, H., de Moel, H., Ward, P. J., Räsänen, T. A., Keskinen, M., & Kummu, M. (2012). Future changes in Mekong River discharge at Kratie under climate change and reservoir operation scenarios. Hydrology and Earth System Sciences, 16(12), 4603-4619.
Li, X., Wheeler, K. G., Wang, H., & Mei, Y. (2017). Changes in Mekong River flow regime under reservoir operations. Hydrology and Earth System Sciences, 21(7), 3645-3661.
Mann, H. B. (1945). Nonparametric tests against trend. Econometrica, 13(3), 245-259.
Mekong River Commission (MRC). (2023). State of the Basin Report 2023. MRC Secretariat.
Mekong River Commission (MRC). (2024). Hydrological Yearbook 2024. MRC Secretariat.
Morovati, R., Arias, M. E., Linh, H. T., & Piman, T. (2023). Recent weakening of the Tonle Sap’s flood pulse and its implications for hydrological connectivity in the Mekong Delta. Science of the Total Environment, 880, 163505.
Pettitt, A. N. (1979). A non-parametric approach to the change-point problem. Applied Statistics, 28(2), 126-135.
Pokhrel, Y. N., Felfelani, F., Shin, S., Yamada, T. J., & Satoh, Y. (2018). Human influence on terrestrial water storage in large river basins. Nature Communications, 9, 1667.
Räsänen, T. A., Koponen, J., Lauri, H., & Kummu, M. (2012). Downstream Hydrological Impacts of Hydropower Development in the Upper Mekong Basin. Water Resources Management, 26, 3495-3513.
Sen, P. K. (1968). Estimates of the regression coefficient based on Kendall’s tau. Journal of the American Statistical Association, 63(324), 1379-1389.
Theil, H. (1950). A rank-invariant method of linear and polynomial regression analysis. I, II, III. Proceedings of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, 53, 386-392, 521-525, 1397-1412.
Yue, S., & Wang, C. Y. (2004). The Mann-Kendall test modified for autocorrelation. Water Resources Management, 18(3), 201-218.